20 Aralık 2014 Cumartesi




Facebook'ta Paylaş

Ziyaretçi Sayacı

Bugün : 243
Son Bir Hafta : 4435
Toplam Ziyaretçi : 615882

Üyelik

E-Devlet

  Özel Güvenliğin Yetkileri

 ÖZEL GÜVENLİĞİN SUÇ ÖNLEYİCİ YETKİLERİ, GÖREVALANI ve YETKİDE SINIR  

Özel güvenlik görevlileri, devletin kendi güvenlik görevlileri ile sağladığı güvenlik ihtiyacını tamamlayıcı nitelikte olduğundan genel kolluğun kullandığı yetkilerin ancak “varlık sebebini haklı çıkarabilecek” kadarını kullanabilirler. Bu nedenle, özel güvenlik görevlilerine verilen yetkiler oldukça sınırlı tutulmuştur.

1-Suça El Koymak, Genel Kolluğa Bilgi Vermek ve Yardımcı Olmak 

5188 s.K.’nun 7 ve 9.’ncu maddeleri, Uygulama Yönetmeliği Md.16.’ncı maddesi birlikte değerlendirildiğinde, özel güvenlik görevlilerinin görev alanında bir suçla karşılaştığında;

a-) Suça el koymak,

b-) Suçun devamını önlemek,

c-) Sanığı tespit ve yakalamak

ç-) Olay yerini ve suç delillerini muhafaza ve yetkili genel kolluğa teslim etmek,

d-) Zor kullanma ve yakalama yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olayları en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirmek,

e-) Genel kolluğun olaya el koymasından itibaren araştırma ve delil toplama faaliyetine genel kolluğun talebi halinde yardımcı olmakla görevli ve yetkili olduğu anlaşılır.

2-Silah Bulundurmak ve Taşımak (5188 s.K. Md. 8):

Kanunda sayılan yerlerin dışında, komisyon kararı ile silahlı görev yapılabilir. Hangi koruma ve güvenlik hizmeti için ne miktar ve özellikte ateşli silah bulundurulabileceği komisyon tarafından belirlenir.

Özel güvenliğin silah kullanma yetkisi ise meşru savunma hâli ile sınırlandırılmıştır.  Özel güvenlik zor kullanma yetkisi kapsamında, direnmenin mahiyetine ve derecesine göre ve direnenleri etkisiz hale getirecek şekilde kademeli olarak artan nispette bedenî kuvvet, maddî güç ve kanunî şartları gerçekleştiğinde silah kullanabilecektir. 

3-Kimlik Sormak (5188 s.K. Md. 7/b ve f):

Özel güvenlik kanun kapsamına alınmış toplantı, konser, spor müsabakası ve sahne gösterisi ile benzeri etkinliklerin yanı sıra cenaze ve düğün törenleri yanı sıra hava meydanı, liman, gar, istasyon ve terminal gibi tolu ulaşım tesislerinde ÖGG’si kimlik sorma yetkisine sahiptir. Özel güvenliğin bu yerler haricinde kimlik sorma yetkisi yoktur. 

Özel güvenliğin kimlik sorması için yetkili merci tarafından re’sen verilen emir, suç şüphesi, suçüstü hali veya ihbar gibi geçerli dört nedenden birisinin bulunması gerekir. 

Özel güvenliğin görev alanındaki yere kurum personelinin yanı sıra iş ve evrak takibi ile ziyaret gibi çeşitli nedenlerle gelen kişilere giriş kartı vermek için kimlik istemesi uygulaması farklıdır. 

4-İşyeri ve Konutlara Girmek (5188 s.K. Md. 7/e):

Özel güvenlik imdat istenmesi durumunda görev alanındaki işyeri ve konutlara girebilir. Yangın, deprem gibi tabiî afet durumlarında da görev alanındaki işyeri ve konutlara girilebilir. Özel güvenliğin bu hallerin dışında işyeri ve konutlara girme yetkisi yoktur.  

5-Önleme Amaçlı Arama (5188 s.K. Md. 7/a, b ve f/ Uygulama Yönetmeliği Md.14):

Özel güvenlik tarafından görev alanında, can ve mal güvenliğinin ve kamu düzenin sağlanması, suç işlenmesinin önlenmesi, taşınması veya bulundurulması yasaklanmış her türlü silah, patlayıcı madde veya eşyanın tespit edilmesi amacıyla dedektörle, x-ray cihazından geçirerek veya kanunda belirtilen diğer durumlarda gerektiğinde üst araması yapılabilir.

Görev alanındaki terk edilmiş ve konut sayılmayan yerlerde arama yapılır.  

Uygulama Yönetmeliği’nin 14’ ncü maddesinde KAMUYA AÇIK ALANLARDA YAPILACAK ÖNLEME ARAMASININ genel kolluğun gözetim ve denetiminde Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği hükümlerine göre kişilerin duyarlı kapıdan geçirilmesi, üstlerinin detektörle, eşyalarının X-ray veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirilmesi şeklinde yapılacağı düzenlenmiştir. 

6- Spor Müsabakalarında Elle Arama (6222 s.K. Md.12/1): 

Müsabaka güvenliğinin salanması amacıyla, spor müsabakası öncesinde, esnasında ve sonrasında spor alanının çevresinde ve müsabakanın yapılacağı yer gidiş ve geliş güzergâhında, taraftarların üzeri ve eşyası  genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, mülki amirin yazılı emrine istinaden, spor alanına girişte izleyicilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla ve gerektiğinde el ile kontrol edebilir ve arayabilir.

Uygulama yönetmeliğin 14 üncü maddesi aramayı, kişinin aynı cinsiyetindeki görevli tarafından yapılacağı şartına bağlamıştır. 

7-Adli Amaçlı Arama (5188 s.K. Md. 7/d):

Özel güvenlik görevlisi tarafından görev alanında haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiler yakalanır ve aranır. Bu hükmün ruhu ve lafzından sadece sıvazlama yöntemiyle elle arama yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Kanun koyucu görev alanında işlenmiş veya işlenmekte olan suçların failini yakalamakla görevli kıldığı özel güvenlik görevlisine suçüstü hallerinde doğrudan arama yetkisi vermemiştir. Ancak 5188 s.K.nun 7/c fıkrasında, Ceza Muhakemesi Kanunun 90 ncı maddesine gönderme yapılarak yer verilen adli yakalama yetkisine istinaden yakalanan şüphelinin üzerinde ve eşyalarında işlediği suçla ilgili ispat vasıtalarını elde etmek, kaçmasını engellemek, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek amacıyla dolaylı bir şekilde elle kaba arama yapılabileceği sonucuna hükmün ruhuna istinaden ulaşılmaktadır. Aksi takdirde delilleri karartan ya da kendisine veya çevresine zarar veren şüphelinin eylemleri karşısında özel güvenlik görevlisinin hukuki sorumluluğu ortaya çıkacaktır.

Özel güvenlik görevlisinin kanunda net olarak tanımlanmamış adli arama yapma yetkisini çok orantılı kullanması, keyfiliğe kaçmaması ve yasada belirtilen koşullar varsa kullanması gerekir. 

Uygulama yönetmeliğin 14 üncü maddesi adli amaçlı aramayı, kişinin aynı cinsiyetindeki görevli tarafından yapılacağı şartına bağlamıştır. 

8-Terk Edilmiş, Bulunmuş ve Suçta Kullanılmış Eşyayı Emanete Almak (5188 s.K. Md. 7/ g ve h): 

Özel güvenlik tarafından görev alanında suçta kullanılan eşya, kullanılması, yapılması, taşınması, bulundurulması, satılması suç teşkil eden eşya, taşınması yasak olmayan silahların ruhsatsız taşınması, serseri ve sabıkalılar üzerinde bulunan suç işlemeye yarayan eşyalar ile halleri ile mütenasip olmayan kişilerin taşıdığı eşya ve para emanete alınarak genel kolluğa bilgi verilir. 

Suç teşkil etmediği hallerde bazı eşyaların mülkiyet hakkına dayanarak özel güvenlik kanun kapsamındaki kapalı alanlara sokulması engellenebilir. 

Özel güvenlik, görev alanına girmesi istenmeyen eşyaları geçici olarak almak, zilyedi alanı terk ederken iade etmekle görevlidir. Örneğin akıl hastanelerinde girişte ruhsatlı veya kamu kolluğuna ait silahların alınması böyledir. 

Özel güvenlik görev alanında başkalarının terk ettiği eşyayı ya da başkaları tarafından teslim edilen bulunmuş eşyayı sahiplerine iade veya genel kolluğa teslim etmek amacıyla emanete almakla görevlidir. 

9-Önleme Amaçlı Yakalama (5188 s.K. Md. 7/ ı):

Özel güvenlik tarafından görev alanında yapılacak önleme amaçlı yakalama yetkisi kişinin vücudu ve hayatı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yapılır. Örneğin terk edilmiş çocukların, akıl hastaları, madde bağımlıları, bulaşıcı hastalık taşıyanlar ile kendini idare edemeyecek derecedeki sarhoşların yakalanması bu kapsamdadır. 

10-Adli Amaçlı Yakalama (5188 s.K. Md. 7/ c, d, k ve j):

Özel güvenlik tarafından görev alanında suç işleyen veya suça teşebbüs edenler ile suç işlemeye yönelik kuvvetli iz, eser ve emare taşıyanlar ile delil bulunan şüpheliler yakalanır.

Görev alanında haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiler yakalanır. 

Adli amaçlı yakalama yetkisini kullanan özel güvenlik eğer, failin üzerindeki ya da elindeki ateşli bir silaha el koymuş ise failin ellerini yıkamasına fırsat vermeden arkadan kelepçelemek suretiyle genel kolluğun el swap aramasına imkan sağlamalıdır.

Özel güvenliğin olay yerini ve delilleri korumak amacıyla aldığı tedbirlere uymayıp delilleri karartanlar veya teşebbüs edenler yakalanır. 

Yakalama yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir. 

11-Suç İşleyen Çocukların Yakalanması (5237 s.TCK. Md.31):

Çocuklar bakımından yakalamanın sınırları TCK Md:31 ile Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 18 inci maddesinde belirlenmiştir. Buna göre konusu suç teşkil eden fiili işlediği zaman oniki yaşını doldurmamış olanlar ile onbeş yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler suç nedeni ile yakalanamaz ve hiçbir suretle suç tespitinde kullanılamaz.

Oniki yaşını doldurmamış çocukların koruma altına alınması ve sadece kimlik ve suç tespiti amacı ile genel kolluğa haber verilmesi zorunludur.  

12-Olay Yerini Koruma (5188 s.K. Md. 7/ j):

Özel güvenlik görev alanı ve sırasında işlenen veya işlenmiş suça ait olay yerini ve delillerin bozulmasını, değiştirilmesini veya kaybolmasını korumakla yetkili ve görevlidir.  

13-Zor Kullanmak (5188 s.K. Md. 7/ k):

Özel güvenlik koruduğu alana, zilyede veya zilyedin malına yönelmiş bir saldırı veya bir tehlikeyi def etmek için şartları mucibi kuvvet kullanabilir. 

Özel güvenlik görevlileri bir direnişi kırmak amacıyla veya haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişilerin veya suçüstü halinde şüphelinin yakalanmasını sağlamak amacıyla veya sağlayacak ölçüde, ayrıca kendisinin veya başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde önce bedeni kuvvet sonra maddî güç kullanmaya yetkilidir. 

Zor kullanma yetkisinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir. 

Zor kullanmada maddi güç kademesi olan kelepçe, yakalamanın sebebi ne olursa olsun 18 yaşından küçüklere takılamaz. 

14-Tabii Afet Hallerinde Yardım Mecburiyeti (Uygulama Yönetmeliği Md.15) : 

Özel güvenlik görevlileri, görev alanı içerisinde meydana gelebilecek yangın, deprem ve sel gibi tabii afetlerde arama ve kurtarma görevlilerine yardımcı olmakla yükümlüdür. 

15-Kabahatler Kanunu Md:22 ‘ye göre işlem yapma :

Özel güvenlik görev alanı ve sırasında halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldırmaya teşebbüs edenler ile halkın huzur ve sükûnunu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenleri 5326 sayılı Kabahatler Kanunu gereği müeyyide uygulanması için yetkili genel kolluk gelene kadar bekletir.   

16-Men Etmek :

Özel güvenlik sabıkalıların, madde bağımlılarının ve serserilerin görev alanına girmesini suç şüphesi ve özel mülkiyet hukukuna istinaden önler, halkın rahat ve huzurunu bozacak şekilde gürültü yapanları, icrai rezalet çıkaranları, olay yerini ve delilleri korumak amacıyla aldığı tedbirlere uymayanları men eder. Hareketlerinde ısrarcı olup halkın huzuru ve düzenini bozmayı sürdürenleri yakalayıp yetkili genel kolluğa teslim eder. Suç şüphesiyle gözlediği şüphelileri ve şüpheli paketleri genel kolluğa ihbar eder.

GÖREV ALANI

Gerçek ve tüzel kişilere ait hak ve hürriyetlerin saldırıya uğramaması amacıyla özel güvenliğin sınırsız yetkilerle donatıldığı düşünülemez. Hayatın her alanında keyfi ve kontrolsüz bir şekilde görevlendirilmesi de söz konusu edilemez. 

Aksi takdirde Anayasamızda güvence alınan kişi hak ve hürriyetlerinin bizzat özel güvenlik tarafından ihlali söz konusu olabileceği gibi genel kolluğa ikame edilmiş bir görev anlayışıyla da karşılaşılır.   

Bu açıdan baktığımızda özel güvenlik hizmetlerinde “görev alanı” kavramının önemi ortaya çıkar. Bu itibarla, koruma ve güvenlik hizmetinin yerine getirileceği alanın sınırlarını belirlemek ve zorunlu hallerde genişletmek yetkisi kanun koyucu tarafından açıklanmıştır.  

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 9 ncu maddesine göre özel güvenlik görevlileri, kendilerine tanınan yetkileri sadece görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanabileceklerdir.   

Uygulama yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde; görev alanının sınırlarına, özel güvenliğin sağlanmasına ilişkin yönteme ve özel güvenlik hizmetini yerine getirecek azami personel sayısına, bu amaçla bulundurulacak veya taşınacak silahların azami sayısına Özel Güvenlik Komisyonlarının karar vereceği açıklanmaktadır.   

Özel güvenliğin görev alanı, hizmetin verildiği yere ait açık ve kapalı alanlar ile sınırlı olsa da münhasıran hizmetin niteliği bakımdan değişiklik gösterecektir.   

Örneğin; 

-Kişilerin korunması sırasında, korunan kişinin o anda bulunduğu yer görev alanı kabul edilir. 

-İşlenmiş veya işlenmekte olan bir suçun şüphelisi ya da suç işleyeceğinden kuvvetle şüphe edilen kişinin takibi sırasında bulunulan yer görev alanıdır.

-Para ve değerli eşya nakli ve cenaze töreni gibi güzergâh olarak belirtilen yerler görev alanıdır.

-Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterileri vb. etkinliklerin gerçekleştirilmesi için ayrılan alan görev alanıdır. 

 

YETKİDE SINIR

Kolluk faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında kamu düzenini korumak amacıyla özgürlükler ile kolluk tedbirleri arasındaki  dengeyi  kurmak ve korumak hukuk devletinin en nazik konularındandır.

Bu itibarla hukuk devleti bazı sınırlamalar getirmiştir.

1.Anayasal ve Yasal Sınır

Anayasamız bazı hak ve özgürlükleri düzenlerken kolluğa hiçbir müdahale yetkisi tanımamıştır. Haberleşme hürriyeti konusunda mahkeme kararı gibi hususlar örnek gösterilebilir.

2.Amaç

Kolluk tedbirlerinin asıl amacı kamu düzeninin korunmasıdır. Bunun dışında herhangi bir amaç güden kolluk tedbirleri hukuka aykırıdır. Örneğin yurt içindeki et fiyatlarının artırılması için yurt dışından hayvan girişini engelleyen kolluk tedbirleri kamu düzenini korumak amacına yönelik sayılamaz.

3.Sebep ve Saik

Kolluk tedbirleri ancak kamu düzenini bozan ve bozacak nitelikte olan gerçek bir tehlikenin varlığı halinde kanuna uygun olur. Böyle bir tehlike yokken müdahale gereksiz hürriyet kısıtlamasıdır. Hiçbir hükümet gelenek haline gelmiş bazı dini törenleri, cenaze törenlerini aksi kanıtlanmadıkça kamu düzenine aykırılığı iddiasıyla engelleyemez şeklinde verilen Fransız Danıştay Kararı Kanunumuza güzel bir örnektir.

4.Ölçülük

Kolluk tedbirleri ve kolluğun kullandığı vasıtalar önlenmek istenen tehlikenin ağırlığı ile orantılı olmalıdır. Kamu düzenini korunması daha hafif tedbirle mümkünken daha ağır tedbirler alınmaktadır. Örneğin, kolluğun silah kullanmasının genel şartlarından biri belki de en önemlisi ya da zor kullanmanın en esaslı nedeni saldırı veya tecavüzün başka suretle geçiştirilmesinin mümkün olmamasıdır.

5.Yer Koşulu

Kolluk yetkisi umuma açık yerlerde geniş, konutlarda ise daha sınırlıdır. Kolluk güçleri umuma açık yerlerde her zaman denetleme yapabilecekleri halde konutlara hangi hallerde girebilecekleri kanunla düzenlenmiştir. Bu haller kanunla yardım istenmesi, yangın, su baskını, boğulma gibi büyük tehlikeler ya da ağır cezayı gerektiren bir suçun işlenmesine mani olmak amacı ile kolluk kuvvetlerinin konutlara herhangi bir karara bağlı olmaksızın girebilmesidir. Ancak burada da gerekli şartların oluşması çok önemlidir aksi halde mesken masuniyetini ihlal suçu oluşacaktır.

6.Zaman Koşulu

Avrupa hukukunda olağan ve olağanüstü dönem olmak üzere iki aşama söz konusudur. Ancak Türkiye’de buna ek olarak sıkıyönetim dönemi de söz konusudur. Böylece olağan dönemlere göre diğer dönemlerde mesela sıkıyönetim komutanın gece dışarı çıkılmasını yasaklaması normal bir kolluk tedbiri iken olağan dönemlerde bu hukuka aykırı bir tedbir halini alabilmektedir.

7.Zor Kullanma

Kolluk gerektiğinde zor kullanma yetkisine sahiptir. Fakat bu alacağı en son tedbir olmalıdır.

Kamu düzeni bozan tutum ve davranışların organize bir şekil alarak kolluğa karşı mukavemetin gerek psikolojik gerekse fiziksel olarak dozajı artarak yüksek nitelik kazanabilir.

Kolluğun bu eylemlere karşı kullanacağı caydırıcı ve bastırıcı yöntemler ve bu yöntemleri meşru kılan yasalarla desteklenmedikçe kamu düzeninin sağlanması ve korunması mümkün değildir.

Yasalar zor kullanmanın şeklini de açık bir şekilde düzenlemedikleri durumlarda bu konu ilgili olarak ortaya atılan amacı aşma iddiaları ortaya çıkmaktadır. İşte bu durumun giderilmesi için de   özel güvenlik hizmetlerinde de zor kullanmanın şekil ve şartları açık bir şekilde belirtilmelidir.

Başta da belirtildiği gibi zor kullanma, karşı koymayla dengeli olmalıdır ve en hafif yöntemle sonuca gidilmeye çalışılmalıdır.

Özel Güvenlik Görevlilerinin kanunda belirtilen yetkilerini kullanabilmesi için görev alanı, görevi süresi ve kimlik kartının takılı olması gibi üç temel şartın bir arada bulunması gerekir.

Bu şartlar dâhilinde genel güvenliği korumak, asayiş ve caydırıcılığı sağlamak, suç işlenmesini önlemek, işlenmiş suçlarda şüphelileri yakalamak, delilleri korumak ve kolluk kuvvetlerine teslim etmek, yardıma ihtiyacı olanlara yardım etmekle sorumlu ve görevli olan özel güvenlik görevlileri kanunun saydığı gerekçeler oluşmadan;

·            Yaşam hakkını ihlal edemez.

·            Kişi özgürlüğünü kısıtlayamaz.

·            Haksız arama ve yakalama yapamaz.

·            Hiç kimseye işkence yapamaz.

·            İnsanlık dışı ya da küçültücü ceza ya da muamele uygulayamaz.

·            Hukuka aykırı kimlik soramaz.

·            Mülkiyet hakkını ihlal edip kişi zilyedindeki eşyalara el koyamaz.

·            Kişilerin haberleşme hürriyetini engelleyici nitelikte yetki kullanamaz.

·            Konut ve işyeri dokunulmazlığını ihlal edemez.

·            Kişilerin özel hayatına ve gizliliğine müdahale edemez.

·            Nedensiz ve orantısız maddi güç kullanamaz.

·            Kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı davranamaz.

 

 

Webdesign: cagrikesen - 2011  
Özel Güvenliğin Yetkileri - ÖZEFE ÖZEL GÜVENLİK