ÖZEL GÜVENLİK SEKTÖRÜNDE DİSİPLİN SUÇLARI VE CEZALARI
Yazan: Alper Uzungüngör
Özefe Güvenlik
Kurucu-Yönetici, Özel Güvenlik Dergisi
31.10.2006
Bu makalemizde, yasa ile kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette kamu görevi (5188 s. K.md.1) kabul edilen özel güvenlik hizmetlerinin layık olduğu önem ve doğrulukla görülmesi için çalışan görevliler üzerinde uygulanması gereken müeyyideleri inceleyeceğiz.
Bu yazımızın konusu 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile alakadar değildir.
Yine bu yazımızın 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun adli suçlar ve cezalar başlıklı 19, idari suçlar ve cezalar başlıklı 20.Maddeleri ile de bir bağlantısı olmadığını belirtmek isterim.
Düzenin devamını sağlamaya ve düzenin korunmasına ilişkin kuralları içeren güvenlik müessesi disiplin üzerine bina edilmiştir. Hayatın her safhasında olduğu gibi özellikle güvenlik hizmetlerinde de sıkı disiplin başarının esasıdır.
Özel güvenlikte disiplin kavramını özel güvenlik görevlilerinin kurumun düzeni ile amaç ve ilkelerine aykırı davranışlarından ötürü tabi oldukları yaptırımlar bütünü olarak ifade edebiliriz.
Disiplin suçları, bir kural ihlal edildiği zaman cezai yaptırımı gerektiren eylemlerdir.Özel güvenlik personelinin görevlilerini düzenleyen kurallara uymamalarından doğan olumsuz durumlar disiplin suçunu teşkil eder.
Örneğin göreve geç gelmek, görevi terk etmek, göreve gelmemek, görevde uyumak, özel güvenlik görevlisi çalışma şartlarından birini kaybetmiş olmayı gizlemek, üniformasının bakımına ve temizliğine gerekli özeni göstermemek, saç ve sakal tıraşını zamanında olmamak, üniformasını görev alanı dışında giymek, eksik teçhizat, donanım ve giysi ile görev yapmak, görev silahı ile şakalaşmak veya oynamak, nöbet yeri kurallarına uymamak, görev talimatına aykırı hareket etmek bazı disiplin suçları arasında sayılabilir.
Kimi zaman disiplin suçları cezai kovuşturma da gerektirebilir. Bu tür disiplin suçları; görev sırasında efrada suimuamele, görev alanı ve sırasında kamu malına bilerek zarar vermek, görevi ihmal etmek, görevi kötüye kullanma, rüşvet, zimmet, irtikâp, sahte evrak düzenlemek veya kullanmak, suçlunun kaçmasına göz yummak veya yardım etmek, öğrendiği suçu yetkili merciye bildirmemek, silahını başkasına sebepsiz yere teşhir etmek şeklinde sıralanabilir.
Disiplin suçları bazı hallerde idari suç kapsamında değerlendirilir. Bu suçlar kimi zaman kamu hakkından mahrumiyete kadar uzanabilir. 5188 sayılı yasanın 20 maddesi (c) bendine göre ‘grev yasağına uymayan, ateşli silahını bu kanuna aykırı veya görev alanı dışında kullanan veya özel güvenlik kimlik kartını başkasına kullandıran özel güvenlik görevlisine birmilyar lira idarî para cezası verilir ve bu kişilerin çalışma izni iptal edilir. Bu kişiler bir daha özel güvenlik görevlisi olamazlar.
Görev sırasında disiplin suçu işleyen özel güvenlik görevlilerine halen 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre disiplin cezası verilmektedir.
Ancak sektöre ait hizmeti, İş Kanununda belirtilen cezalarla sağlıklı biçimde yürütmek mümkün değildir. Zira iş kanunda yer alan hükümler, özel kolluk görevinin kamusal hizmet niteliğine denk düşmeyen ve daha çok bir akdin yerine getirilmemesinin karşılığı olarak düzenlenmiş müeyyideler içermektedir.
Bu itibarla, 5188 sayılı kanuna göre kamusal görev yaptığı kabul edilen özel güvenlik personeline önceden belirlenmiş hukuki kurallarının öngördüğü koşullarda ve disiplin suçları karşılığında uygulanacak nitelikte disiplin cezası verilebilmelidir.
Bunun için de 5188 sayılı yasaya “özel güvenlik hizmetleri kapsamında, özel güvenlik birimleri ve şirketlerinde çalışan özel güvenlik görevlileri ve özel güvenlik eğitimine devam eden kursiyerlere verilecek disiplin cezasının usul ve esasları yönetmelikle belirlenir” şeklinde bir madde eklenmesi ve daha sonra, özel güvenlik sektöründe bir fiili disiplin suçu haline sokan ve onu diğer hukuka aykırı fiillerden ayıran hususların neler olduğunu ortaya koyan, disiplin suçu ile beraber disiplin cezasını belirleyen bir “Özel Güvenlik Görevlileri Disiplin Yönetmeliği” hazırlanması yerinde olacaktır.
Bu yönetmelikte başlıca disiplin suçları ve cezaları; uyarma, kınama, aylık kesimi ve iş akdinin derhal veya bildirimli feshi ile meslekten çıkartmayı gerektirecek biçimde düzenlenmelidir.
Böylelikle yapılan yasa değişikliği ve ardından gelecek disiplin yönetmeliği ile kamu hizmeti kabul edilen özel güvenlik hizmetlerinin değeri koruma altına alınacaktır.
Önerilen bu düzenlemeler gerçekleşene kadar disiplin suçu ve cezaları hakkında nasıl bir yol izlememiz gerektiğini açıklayalım.
İşlenen disiplin suçlarına karşılık disiplin cezalarının İş Kanunu’nun 25 ve 38. maddelerine göre verilmesi kaçınılmaz görünmektedir.
Ne var ki söz konusu maddelerde açıklanan disiplin cezaları özel güvenlik hizmeti verilirken işlenebilecek fiilleri kapsayan genişlikte ve nitelikte değildir. Öyleyse şimdilik yapılması gereken, İş Kanununun 25. maddesinde yer alan hükümlerden geniş olarak yorumlanabilecek nitelikte olanları esas alarak uygulamaktır.
Örneğin göreve tam teçhizatlı olarak gelmesi “Görev Yeri Talimatı” ile kendisine hatırlatılan personelin bu kuralı yerine getirmemesi durumunda 4857 Sayılı İş Kanunun 25/ II- (h) Maddesinde belirtilen “ İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi” hükmüne göre işlem yapılaması uygun olacaktır.